Heartful Me
Welkom bij de online omgeving van de MBCL Training
Compassie en het vermogen om jezelf te helen
De bekende leraar Jack Kornfield vertelde ooit een mooi verhaal over een groot beeld van een boeddha in Thailand. Het beeld stond in de oude hoofdstad Sukhothai en was gemaakt van simpele klei. Het was eigenlijk helemaal niet zo mooi om te zien, maar de monniken bewaarden het toch omdat het al heel oud was. Op een dag kwamen er diepe barsten in de klei. Toen een van de monniken heel dichtbij keek, zag hij een gouden glans door een van de kieren schijnen. Wat bleek nou? Onder de dikke laag van klei zat een prachtig beeld van puur goud verborgen. Inmiddels komen er elke dag honderden mensen naar dit glimmende beeld kijken.
Dit verhaal laat zien hoe het ook bij ons als mensen kan werken. Soms voelen we ons van binnen kapot, verdrietig of erg in de war. Maar onder al die pijn en moeite ligt er ook een grote innerlijke rijkdom in ons te wachten. Dat is soms geen fijne boodschap wanneer je je heel akelig voelt, omdat dat een dooddoener lijkt om je lijden niet serieus te nemen. Maar dat is juist niet de bedoeling. De les die je leert wanneer je je voor je eigen lijden leert zorgen is een hele belangrijke. Sommige mensen zijn juist door hun diepe dalen heel erg gegroeid in zachtheid en compassie. Denk maar aan Nelson Mandela of aartsbisschop Desmond Tutu. Of aan Malala Yousafzai, het jonge meisje dat in Pakistan werd neergeschoten omdat ze opkwam voor de rechten van meisjes om naar school te gaan. Zij overleefde deze heftige gebeurtenis, ging dapper door met haar belangrijke werk en won als jongste persoon ooit de Nobelprijs voor de vrede. Je hoeft natuurlijk niet wereldberoemd te worden om het goud in je eigen leven te ontdekken. Ieder mens kan die mooie, waardevolle kern in zichzelf terugvinden.
Met het oefenen van compassie leer je om te kijken naar de schoonheid van dingen die niet perfect zijn. Je ontwikkelt de rust om mild en met open aandacht aanwezig te zijn bij je eigen pijn, je angsten en verdriet. Dit mag je ook doen bij sterke weerstand, lastige verlangens of hardnekkige gewoontes. In plaats van deze gevoelens direct weg te duwen of er helemaal in te verdrinken, mag je ze gaan zien als wijze leraren. Je kunt even rustig stil blijven staan om te luisteren naar wat deze gevoelens je eigenlijk willen vertellen. Juist te midden van alle kwetsbaarheid in het leven kun je wijsheid en zachtheid ontwikkelen. Op die manier versterk je de kracht in jezelf om te herstellen en te helen, een kracht die overal in de natuur om ons heen te vinden is.
Sommige emotionele of lichamelijke wonden gaan misschien nooit helemaal weg. Maar zelfs die blijvende wonden kunnen ervoor zorgen dat er op een dieper niveau toch een mooie heling plaatsvindt. Hier is een oud verhaal uit Griekenland over, dat gaat over de centaur Cheiron. Een centaur is een wezen dat voor de helft mens is en voor de helft paard.
De meeste van deze wezens waren erg wild, maar Cheiron was juist heel gevoelig en wijs. Hij wist ontzettend veel over medicijnen en hoe je zieke mensen kon genezen. Op een dag werd hij per ongeluk zelf geraakt door een giftige pijl. Omdat hij onsterfelijk was kon hij niet doodgaan, maar door het sterke gif kon zijn wond ook nooit meer genezen. Hij moest zijn eigen zere plek vanaf dat moment elke dag met heel veel geduld en liefde verzorgen. Hoe beter hij leerde om voor zijn eigen wond te zorgen, hoe zachter en vaardiger hij ook werd in het helpen van anderen. Hij werd een hele bekende en gerespecteerde heelmeester die lesgaf aan grote helden zoals Achilles. Pas toen hij aan het einde van zijn leven zijn onsterfelijkheid opgaf, werd hij eindelijk uit zijn lijden verlost.
Dit verhaal kan ons een paar belangrijke lessen leren. Het laat ons als eerste zien dat we anderen vaak veel beter kunnen steunen als we eerst goed voor onszelf hebben leren zorgen. Daarnaast vertelt het ons dat we helemaal niet perfect hoeven te zijn. Juist door je eigen wonden en beperkingen rustig waar te nemen en er met zorg naar te kijken, kun je een ander veel beter begrijpen. Je leert heel fijn aanvoelen wat er nodig is om goede zorg te geven en te ontvangen. Zo kunnen we allemaal een milde heelmeester worden voor onszelf en voor de mensen om ons heen.
Daar ben je
De bekende leraar Jon Kabat-Zinn zei ooit dat waar je ook gaat: Daar ben je. Hiermee bedoelde hij dat je op elk moment verbinding kunt maken met de rust en de kracht van het huidige moment, hoe je je ook voelt en waar je ook bent. Dit gaat over een intiem en diep vertrouwen in het leven. Een oude wijze man, Johannes van het Kruis, schreef hierover dat hij alle dingen in het leven teder wilde aanraken, in het besef dat er een dag komt dat we er weer afscheid van moeten nemen.
Je bent nu aan het einde van de training gekomen. Je hebt kennisgemaakt met veel verschillende manieren om te luisteren naar wat er in je hart leeft. We kunnen ons laten inspireren door mooie voorbeelden van menselijke veerkracht, maar je hoeft niemand na te bootsen. Dat kan ook helemaal niet, want de levensloop is voor ieder mens weer anders. Je mag simpelweg je eigen voorbeeld zijn door te ervaren hoe jij op jouw eigen, unieke manier omgaat met de kwetsbare en moeilijke momenten in je leven. Juist daar is de meeste moed voor nodig: om je eigen antwoord te vinden vanuit jouw eigen kracht en kwetsbaarheid. We kunnen allemaal ons eigen pad bewandelen, onze eigen fouten maken en onze eigen mogelijkheden ontdekken. Van daaruit leer je op een milde en zachte manier te leven met jezelf en met anderen, zodat je rustig de rivier van het leven kunt volgen. Eigenlijk stopt de training niet na de achtste bijeenkomst, maar gaat deze milde opmerkzaamheid en hartelijkheid door in de rest van je leven.
Je innerlijke tuin verzorgen
Wanneer je hebt gemerkt dat deze training je goed heeft gedaan, helpt het om te blijven oefenen met de meditaties die goed bij je passen. Je kunt ook af en toe een oefening kiezen die je juist een beetje uitdaagt. Om het kiezen makkelijker te maken, vergelijken we het verzorgen van je geest met het werken in een tuin. Een goede tuinman gebruikt in feite drie verschillende manieren om zijn tuin mooi te houden.
Het voeden van het goede
In een echte tuin kies je ervoor om mooie bloemen of lekkere groenten te kweken. Daarvoor zijn goede omstandigheden nodig, zoals voldoende licht, warmte van de zon en vochtigheid. Sommige planten hebben extra zorg nodig, zoals goede voeding en geduld. In je innerlijke tuin werkt dit precies zo. Je maakt de omstandigheden voor jezelf zo fijn mogelijk door regelmatig tijd te maken voor rust. Hierbij horen alle oefeningen die je kalmeringssysteem voeden, zoals een rustig ademritme, een korte ademruimte met vriendelijkheid of het maken van een fijn plezierommetje. Ook de langere meditaties zoals de veilige plek, de compassionele metgezel en het belichamen van compassie horen in deze categorie thuis. Denk ook aan de eigenschappen van de vier levensvrienden, de mildheidmeditatie, het compassionele ademen, vriendelijkheid voor je lichaam, de bodyscan met dankbaarheid, het genieten en stilstaan bij je levenswaarden. Deze milde gewoontes mag je gerust tot je dagelijkse zorg laten horen.
Omgaan met het moeilijke
Soms krijgt een tuin te maken met extreme droogte, felle hitte of schimmels die de planten aantasten. In je eigen leven kom je natuurlijk ook moeilijke of pijnlijke periodes tegen. Gelukkig zijn er specifieke oefeningen die je helpen om hier op een milde en wijze manier mee om te gaan. Voor de korte momenten tussendoor kun je de ademruimte met compassie gebruiken, net als de ademruimte met compassioneel ademen, de ademruimte voor wijs handelen of de herinnering aan zelfcompassie. Voor de formele meditaties kun je denken aan de oefeningen om milde ruimte te maken bij weerstand, bij sterke verlangens of bij hardnekkige innerlijke patronen. Ook het schrijven van een vriendelijke brief aan jezelf helpt hierbij. Een tuinman hoeft niet elke dag onkruid te wieden als de tuin er mooi bij ligt, maar hij doet het zodra het nodig is. Zo kun je deze meditaties erbij pakken wanneer het leven even stroef loopt.
Speciale zorg voor oud zeer
In sommige tuinen zijn er stukken grond die heel erg verwaarloosd, onvruchtbaar of vervuild zijn. Er wil daar bijna niets groeien. Zo een plek heeft de extra zachte zorg nodig van een ervaren tuinman om de verschraalde grond langzaam weer vruchtbaar te maken. Dit werkt net zo met diepe, oude wonden of harde plekken in jezelf. Zo’n kwetsbaar en verschraald deel heeft vaak extra moeite om direct warmte of vriendelijkheid te ontvangen. Het vraagt om een hele rustige, geduldige en voorzichtige benadering waarbij je wijs afstemt op wat er nodig is. Je kunt dit deel heel zachtjes uitnodigen op je eigen veilige plek, steun vragen aan een meelevende metgezel, of rustig oefenen met het belichamen van compassie. Ook het rustig in- en uitademen van de pijn, het milde schrijven, of de mildheidmeditatie voor een lastig persoon kunnen hierbij helpen. De oefeningen rondom vergevingsgezindheid, of luisteren naar verhalen zoals dat van de paardenfluisteraar of de levensrivier, geven op een hele veilige manier de nodige steun en zachtheid aan deze gevoelige plekken.
Bloeien als het tegenzit
Veerkracht wordt tegenwoordig gezien als de basis van een goede gezondheid. Gezond zijn betekent allang niet meer dat je nooit ziek bent of dat je je altijd perfect voelt. Het gaat er juist om dat je het vermogen hebt om te groeien en tot bloei te komen in omstandigheden die niet perfect zijn. Tuinders maken hier heel handig gebruik van en weten dat je sommige planten niet te veel water moet geven. Als je het leven van die planten te makkelijk maakt, gaan de wortels niet diep in de grond op zoek naar water. De plant blijft dan klein en zwak. Juist die minder perfecte omstandigheden nodigen de plant uit om krachtig en veerkrachtig te worden. Op dezelfde manier kan het heel gezond zijn om op een milde en wijze manier te leren omgaan met de lastige en moeilijke kanten van je leven. Ze maken je weerbaarder en ze zorgen ervoor dat je het goede in jezelf extra versterkt.
Blijven oefenen
Er zijn veel verschillende manieren om je innerlijke tuin te verzorgen. Sommige mensen doen elke dag een meditatie, terwijl anderen dit af en toe doen. De een vindt het fijn om vaste meditaties te doen en de ander oefent juist liever informeel tijdens de dagelijkse bezigheden. Ook kun je prima in je eentje oefenen, al hebben veel mensen steun aan een meditatiegroep of een bijeenkomst. Je kunt bijvoorbeeld aansluiten bij een digitale training of een zelfhulpgroep waar je samen in stilte mediteert. Het komt heel vaak voor dat er na afloop van een cursus spontaan zo een groepje ontstaat. Daarnaast zijn er cursussen over milde communicatie die een mooie vervolgstap kunnen zijn.
Moge je veilig zijn.
Moge je innerlijke vrijheid en heelheid in de imperfecties van het leven ervaren.
Moge je gelukkig zijn en in vrede leven, met jezelf en met de mensen om je heen.
Moge je de vleugels van wijsheid en compassie uitslaan en heelheid brengen
… in jezelf en in anderen.
